‘Ontvangen is een van de basale handicaps voor verpleegkundigen’. Dat werd zomaar even tussen neus en lippen door gezegd, door een van de sprekers op de internationale studenten conferentie over spirituele zorgverlening in Amsterdam. Er werd natuurlijk veel meer gezegd dan dat, veel meer. Twee dagen lang praten en nadenken over spirituele zorgverlening, en juist deze ene zin sprong eruit, recht in mijn hart. Omdat volgens mij de basis van spirituele zorgverlening ligt in dit ene woord: ‘Ontvangen’… En ja, omdat iemand beweert dat dit juist ons zwakke punt is, wil ik er de vinger bij leggen in de vorm van persoonlijke impressie.

Ik keek in de kerk om me heen en zag veel mensen, mensen met een persoonlijke drive om medemensen te steunen en te helpen als zij dat nodig hebben. Gedreven mensen die zich geven, iets hebben om te geven en zelfs nadenken over ‘hoe ze spirituele zorg kunnen verlenen’. Ik voelde me onder andere daardoor verbonden met al die mensen ondanks de verschillen in taal en cultuur. En toen kwam die zin, over dat ontvangen, waar we moeite mee schijnen te hebben. Is ons geven en ontvangen wel in balans? Slaan we soms niet door in onze gevende houding. Altijd maar bezig om te ontdekken hoe we iemand kunnen helpen. Wat wij kunnen doen. Maar hoe kunnen we in staat zijn spirituele zorg te verlenen zonder eerst te ontvangen? Ik denk dat we in verband met spirituele zorgverlening iets hebben om over na te denken wat betreft onze ontvangende houding richting onze patiënten. Ik besefte ineens dat het mijn patiënten zijn die onbewust mij het principe leren van ontvangen. En ik vroeg me af hoe vaak ik me dankbaar toonde aan een patiënt die me iets heel persoonlijks vertelde, iets wat uit het binnenste kwam en waar hij of zij mij deelgenoot van maakte. Ik vroeg me af hoe mijn patiënten zien hoe dankbaar ik ben dat ze iets van hun innerlijke laten zien. Iedere verpleegkundige zal dat op zijn eigen manier doen. We weerspiegelen vast onze dankbaarheid in onze ogen en in onze houding. Ik ga ervan uit dat mensen dat merken. Maar misschien gaan we voorbij aan iets heel basaals. Hoe vaak zeg ik gewoon heel eenvoudig een ‘dankjewel’? Dankjewel dat je me dit verteld. Dankjewel voor wat je me laat zien van jezelf. Dankjewel dat ik zo dicht bij je mocht komen. Oprecht, open en sensitief als het begin van een proces van geven en nemen.

Daarnaast is het nodig te leren ontvangen wat de onuitgesproken behoeften zijn achter de woorden en emoties van patiënten.  Weetjewel, die spirituele antenne waar ze het ook over hadden, en die handen die zich om de vlam van de kaars vormen. Je hart openstellen en afstemmen op het hart van de ander. Als je een open geest toont, sensitief bent, uitnodigt, laat zien écht te willen en durven ontvangen, dan gaat die deur van spiritualiteit open naar de spirituele hulpvraag. Als je binnen mag komen, in die spirituele dimensie die ieder mens heeft, en zéker jou patiënten die lijden, pas dán is het tijd om te geven. Weet wat je ontvangen hebt, zodat je weet wat je te geven hebt. Die interactie tussen het hart van verpleegkundige en zorgvrager, het proces van geven en nemen is voor mij de basis van spirituele zorgverlening.
Spirituele zorg verlenen, hoe moeten we dat doen?? Begin met ontvangen, misschien met een simpel dankjewel.

Martine van Klinken
Student HBO-V (differentiatie ggz)
Gereformeerde Hogeschool Zwolle