Tweede ontwikkelronde
Meer dan twintig gezinnen hebben zich in de afgelopen weken ingezet als vrijwilliger via Stichting Present. Present heeft al ruimschoots ervaring met het koppelen van groepen vrijwilligers aan een mooi hulpproject voor andere mensen. Die werkwijze wordt nu verder ontwikkeld speciaal voor gezinnen, in een onderzoeks- en ontwikkelproject met het Centrum voor Samenlevingsvraagstukken.
In het onderzoeks- en ontwikkelproject staat centraal: samen leren. Present-coördinatoren uit Almere, Amersfoort, Dordrecht, Ede, Gouda, Houten, Utrecht en Zwolle werken samen met onderzoekers, docenten Social Work van de GH en externe experts aan de Present-methode voor de vrijwillige inzet van gezinnen. Dit gebeurt in drie ontwikkelrondes. In elke ronde gaan gezinnen aan de slag (begeleid door een Presentcoördinator) en wordt onderzoek uitgevoerd. De ervaringen en onderzoeksresultaten worden elke ronde samengebracht en besproken in een ontwikkelbijeenkomst, waarin samengewerkt wordt aan het bijstellen en verbeteren van de methode.
Begin 2011 namen al acht gezinnen deel in de eerste ontwikkelronde. Zo hielp een gezin bij de activiteiten op een zorgboerderij; een ander gezin werkte in de tuin van een oudere vrouw; nog een gezin bezorgde de kinderen van een overbelaste moeder een gezellig uitje.
In de eerste ontwikkelbijeenkomst zijn door de Presentcoördinatoren en de onderzoekers diverse aanpassingen gedaan aan de methode. Dat was ook wel nodig, hadden de coördinatoren inmiddels gemerkt, want het werken met een gezin vraagt toch wel een andere aanpak dan het werken met een groep uit een kerk of bedrijf. Zo moet altijd rekening worden gehouden met verschillen tussen volwassenen en kinderen in verschillende leeftijden.
Van augustus tot en met oktober namen nog eens meer dan twintig gezinnen deel in een concreet hulpproject. Het Centrum voor Samenlevingsvraagstukken is nu bezig met het verzamelen van alle onderzoeksgegevens uit deze projecten. In december vindt de tweede ontwikkelbijeenkomst plaats. De methode wordt dan opnieuw - waar nodig - bijgesteld. In januari en februari 2012 kunnen dan nogmaals twintig tot dertig gezinnen ingezet worden.
In april 2012 vindt de laatste ontwikkelbijeenkomst plaats. Daarna zal het CvSv samen met Present hun methode voor family volunteering presenteren in een afsluitend symposium. We houden u op de hoogte in de volgende nieuwsbrieven!
Dit onderzoek wordt gefinancierd door ZonMW.
Meer informatie, ook als u zelf mee wilt doen met uw gezin in januari of februari 2012: mjager@gh.nl (projectleider) of cvantil@gh.nl (onderzoeksleider)
Eerste ronde: Acht gezinnen aan de slag!
In de eerste helft van 2011 hebben alle Presentmedewerkers één gezinsproject begeleid. Uitzondering was Gouda, waar het niet tijdig lukte een gezin te werven, en waar bovendien een personele wisseling plaatsvond. In plaats daarvan nam Present Zwolle deel aan deze ronde, omdat zij op eigen initiatief al vaker gezinsprojecten begeleid hadden. In Zwolle vonden zelfs twee gezinsprojecten plaats. In totaal gingen acht gezinnen aan de slag. De projecten waren heel divers:
- Volkstuin klaarmaken voor het voorjaar
- Kinderen samen spelen en klusjes in huis
- Activiteit met meisje om ouders te ontlasten
- Zorgboerderij, ondersteuning voor de activiteitenbegeleidster
- Contact met oudere vrouw en tuin opruimen/ moestuin aanleggen
- Kinderen opvangen en gezellige dag organiseren om moeder te ontlasten
- Spelletjes spelen in woongroep met bewoners met een verstandelijke beperking (2x)
In totaal deden mee: 7 vaders, 8 moeders, een opa en een oma, 11 dochters en 11 zonen. De leeftijden van de kinderen varieerden van 0 tot 17 jaar. Het opleidingsniveau van de ouders was HBO of universitair.
Enkele resultaten uit de vragenlijst voor de ‘gevende gezinnen’
Van tevoren werd aan de ouders gevraagd wat ze als effect van het project verwachtten voor hun eigen gezin. De helft van hen dacht dat het een positief effect zou hebben op de samenwerking binnen hun gezin, op hun onderlinge betrokkenheid en de waardering voor elkaar binnen hun gezin. De andere helft verwachtte geen effect.
Ná het project werd gevraagd welk effect de ouders zagen. Nu antwoordden toch meer ouders dat ze op de genoemde punten wel een positief effect zagen op de terreinen samenwerking, onderlinge betrokkenheid en waardering binnen het gezin..
Het is nog te vroeg om op basis van acht gezinsprojecten te concluderen dat gezinsprojecten over het algemeen een positief effect hebben. Zou ook uit een veel groter aantal gezinsprojecten eenzelfde resultaat komen, dan kan worden gesteld dat een gezinsproject ook voor het ‘gevende gezin’ een positief effect heeft!
Ook aan de kinderen is een aantal vragen voorgelegd. Vier kinderen waren te jong om dit zelf in te vullen. De andere 18 kinderen gaven antwoord op de vraag of ze vooraf wisten wat ze met het gezin gingen doen. Tien van hen antwoordden dat ze wel wisten wat ze ongeveer konden verwachten, maar acht kinderen wisten niet goed wat ze zouden gaan doen.
De meeste kinderen gaven aan dat ze vonden dat het project goed bij hen paste: ze vonden het leuk om te doen en vonden het goed om iemand te kunnen helpen. Twee kinderen gaven aan dat het project niet bij hen paste, één omdat ze onvoldoende aansloot bij de doelgroep, één omdat de verwachtingen van de klus niet waargemaakt werden (verwacht was het werken aan een moestuin, maar er moest alleen onkruid worden verwijderd).
Terugblik op het inzetten van de Presentmethode
Uit de evaluatie door de onderzoeksleider onder de Presentmedewerkers, blijkt dat in de acht projecten de kinderen op verschillende manieren werden betrokken in het project. Bij vier van de acht projecten werd gestart met een presentatie waarin specifiek aandacht voor de kinderen was. Er werden bijvoorbeeld meer plaatjes gebruikt en er werden vragen aan de kinderen gesteld. In een ander project werd een leuke werkvorm gebruikt om te bepalen waar het gezin goed in was en wat ze graag wilden doen: elk gezinslid schreef dit op een eigen papieren poppetje. Een andere coördinator gebruikte hiervoor het spel ‘Kaarten op tafel’. Eén coördinator vroeg de kinderen een tekening te maken van hun ‘droomproject’.
Op de poppetjes staat beschreven wat de gezinsleden graag willen doen, hoe oud ze zijn en waar ze goed in zijn (Present Zwolle)
In vier andere projecten is juist géén speciale aandacht aan de kinderen besteed. Soms lagen ze op bed of speelden ze buiten en vond het gesprek alleen plaats met de ouders. Bij één gezin vond er helemaal geen ‘intake’ aan huis plaats, maar werden telefonisch afspraken gemaakt. Dit kwam onder andere door de grote tijdsdruk vanuit dit onderzoeks- en ontwikkelproject. In de ontwikkelbijeenkomst bespraken de Presentcoördinatoren dat het soms zo uitkomt dat niet alle stappen van de methode helemaal doorlopen worden. Dat wordt dan achteraf wel gemist. Het kan bijvoorbeeld zo zijn dat de kinderen die niet bij alle stappen betrokken zijn geweest, juist daardoor onvoldoende beeld hadden van wat ze zouden gaan doen.
Er is dus in de projecten al in de praktijk ervaring opgedaan met wat het betekent om een gezin in plaats van een ‘gewone’ groep te begeleiden. De Presentcoördinatoren hebben hiervoor zelf al diverse aanpassingen bedacht. Deze worden verder besproken in de groepssessies.
Het project ‘Gezinnen: Present!’ heeft als doel om vrijwilligerswerk door het hele gezin te stimuleren. Met een aanpak die uitgaat de eigen mogelijkheden en talenten die het gezin in wil zetten voor anderen. Lees meer in de nieuwsbrief Vrijwillige inzet voor en door jeugd en gezin.
In het januarinummer van 2012 van INZET - het magazine van het ZonMW-programma Vrijwillige inzet voor en door jeugd en gezin - zijn 10 vragen gesteld aan Gezinnen: present. Lees het volledige artikel van Marja Jager- Vreugdenhil en Christel van Til- Teekman vanaf pag. 17.